Erciyes Üniversitesi Aşı Araştırma ve Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi (ERAGEM) bünyesinde Kırım-Kongo Kanamalı Ateş Hastalığı (KKKAH), COVID-19 ve çocukluk döneminde tehlikeli olabilen rotavirüs için aşı geliştirme çalışmaları yürütülmektedir.
KKKAH’na karşı geliştirilen inaktif aşının Faz 1 aşaması tamamlanmış, rekombinant adenovirüs vektör temelli aşının ise preklinik aşaması bitirilmiştir. COVID-19’a karşı geliştirilen inaktif aşının preklinik ve klinik aşamaları başarıyla tamamlanmış ve TURKOVAC acil kullanım onayı almıştır. Ayrıca, COVID-19’a karşı farklı varyantları içeren monovalan, bivalan ve trivalan aşılar deney hayvanları üzerinde test edilmiş ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Rotavirüse karşı geliştirilen rekombinant protein temelli aşının preklinik çalışmaları ise devam etmektedir. Ayrıca, KKKAH’na karşı geliştirilen ve deney hayvan modelinde immünizasyon çalışmaları tamamlanan adenoviral vektör temelli aşının klinik aşamaya geçişi için çalışmalar sürdürülmektedir.
Aşı geliştirme çalışmalarının temel aşamaları olan virüs izolasyonu, karakterizasyonu, uygun hayvan modellerinin belirlenmesi ve virüslerin deney hayvanlarındaki patojenitesi üzerine virolojik araştırmalar yürütülmektedir.
Aşı geliştirme sürecinde önemli bir veri olan viral genomun karakterizasyonu, Yeni Nesil Dizileme (NGS) teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Bu sayede izole edilen KKKAH ve SARS-CoV-2 virüsüne ait önemli varyantların gen haritaları çıkarılmıştır. İzole edilen bazı suşlar aşağıda sıralanmıştır:
SARS-CoV-2 vahşi tip (SARS-CoV-2/human/TUR/ERAGEM-001/2020)
SARS-CoV-2 Alfa (SARS-CoV-2/human/TUR/ERAGEM-ALP-1102/2021),
SARS-CoV-2 Delta (SARS-CoV-2/human/TUR/ERAGEM-DEL-1103/2021),
SARS-CoV-2 Omicron (SARS-CoV-2/human/TUR/ERAGEM-OM-1104/2022)
SARS-CoV-2 XBB.1.9.1 (SARS-CoV-2/human/TUR/ERAGEM-XBB.19.9.1/2023)
Monoklonal antikor üretimi, merkezin önemli araştırma alanlarından bir diğeridir. Bu alanda, hibridoma hücre hatlarının geliştirilmesi, stabilitelerinin belirlenmesi ve antikorların nötralizan özelliklerinin araştırılması çalışmaları yürütülmektedir.
Döküman inceleKKKAH virüsüne karşı glikoproteinlere yönelik olarak geliştirilen hibridoma hücre hatlarının stabilitesi ve bu hatlardan üretilen monoklonal antikorların nötralizan kapasiteleri incelenmiştir. Farklı viral etkenler için hibridoma hücre hatlarının geliştirilmesi yönündeki çalışmalar da devam etmektedir.
Aşı geliştirme çalışmalarının yanı sıra, viral tanı kitleri için büyük önem taşıyan viral proteinlerin rekombinant olarak üretimi üzerine araştırmalar yürütülmektedir.
Bu çalışmalar, ökaryotik (Expi293F, Sf9 gibi) ve prokaryotik (E. coli) ekspresyon sistemlerinde viral proteinlerin üretimini ve biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesini kapsamaktadır. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı (KKKAH) üzerine yapılan çalışmalarda, E. coli ekspresyon sistemi kullanılarak Nükleoprotein (NP) üretimi ve biyolojik aktivitesi detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca, COVID-19’a yönelik olarak bakülovirus tabanlı ekspresyon sistemleri üzerine çalışmalar halen devam etmektedir.
